16 Aralık 2019 Pazartesi

Taylan Katak

Taylan Katak

m.taylankatak1986@hotmail.com
14 Kasım 2019 Perşembe 16:13

Aşk, çöl ve petrol

Çok az yazar hayal gücünün sınırlarını zorlayan romantizmle politik gerçekçiliği Abdelrahman Munif kadar başarılı harmanlayabilir. Arap edebiyatının en büyük yazarlarından biri olan Abdelrahman Munif, yaşadığı coğrafyanın kültürel zenginliğini eserlerinde yansıtırken, politik göndermeler yapmaktan kesinlikle kaçınmamıştır. Hemen her eseri önemli siyasi öğeler içerir.
***

Abdelrahman Munif, Suudi Arabistanlı bir baba ile Iraklı bir annenin çocuğu olarak 1933’te Ürdün’de doğdu. Bağdat ve Kahire’de hukuk eğitimi aldıktan sonra Belgrad Üniversitesi’nde petrol ekonomisi üzerine doktora yaptı. Bağdat’ta el-Naft ve el-Tanmiyya(Petrol ve Kalkınma) adlı derginin editörlüğünü yaptı.
***

İlk romanı 1973’te yayınlanan Munif, romancılığının zirvesine 1984-1989 yılları arasında yayınlanan beş kitaplık Mudun el-Milh(Tuz Şehirleri) serisi ile ulaştı. 1998 yılında Mısır’da gerçekleşen 1.Arap Romanı Konferansı’nda büyük ödül Abdelrahman Munif’e verildi. Siyasi görüşleri nedeniyle Suudi Arabistan vatandaşlığından çıkartılan Munif’in kitapları başta Suudi Arabistan olmak üzere bazı bölge ülkelerinde yasaklanmıştır.
***

2004 yılında Şam’da hayata gözlerini yuman Arap edebiyatının en önemli yazarlarından Abdelrahman Munif, yakın bir geçmişe kadar ülkemizde pek tanınmıyordu. Ancak yazarın en önemli eserlerinden biri olan İhtiyar’a Suikast’in YeniHayat Kütüphanesi’nin büyük emekleri sonucu yayınlanmasının ardından tanınırlığı hızla arttı.
***

İhtiyar’a Suikast, güçlü politik altyapısı ve Orta Doğu’nun kaotik gerçekliğini yansıtma biçimiyle oldukça etkileyici bir roman. Tarihi bir roman olmasına rağmen, okuyucunun günümüzden de çok şey bulacağı bir eser. Abdelrahman Munif, petrolün Orta Doğu’nun laneti olduğunu ima ettiği İhtiyar’a Suikast adlı romanında, Batılı devletlerin bölgeye ve bölge halkına olan bakışını kendi özgün diliyle anlatıyor.
***

İkinci Dünya Savaşı’nın ardından Orta Doğu’da sınırlar yeniden çizilmiştir. Bölgenin coğrafi ve sosyolojik gerçekleri doğrultusunda değil, petrol kaynaklarının dağılımına göre çizilen sınırlar hem bölge halkları ile Batılı devletler arasında hem de Batılı devletlerin birbirleri arasında siyasi bir mücadeleye girmesine neden olur.
***

İkinci Dünya Savaşı sonrası Orta Doğu’daki hegemonya İngiltere’den ABD’ye geçmektedir. İngiltere, bölgedeki ajanlarını kullanarak güç dengesinin değişmesini engellemek veya en azından geciktirmek istemektedir. İngiltere ile ABD arasındaki emperyalist paylaşım rekabeti devam ederken, Orta Doğu’da adı belirtilmeyen bir ülkenin, Batılı ajanlar tarafından ‘’İhtiyar’’ kod adı ile anılan lideri, ülkesinin bağımsızlığı için siyasi bir mücadele vermektedir.
***

İhtiyar’a Suikast romanında ülkesinin bağımsızlığını korumaya çalışan ‘’İhtiyar’’ı devirmek için kurulan kumpaslar, yapılan planlar, ülke içindeki iş birlikçiler kullanılarak tezgahlanan siyasi oyunlar Batılı bir ajanın gözünden anlatılıyor. Romanın başkahramanının Batılı bir ajan olması hem ironik hem de Batı’nın bölge halkına olan bakışını anlamamız açısından faydalı.
***

Öte yandan kitabı okurken şahit olduğumuz oyunların günümüzde de oynandığını görmek bir hayli ilginç. İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana bölgede değişen çok da bir şey yok. Oyuncular farklı ama senaryo aynı. Değişen tek şey belki de İngiltere’nin yerini ABD’nin alması. Sadece sömürgecilik bayrağının rengi değişti. Karakteri ve yöntemleri aynı.
***

İhtiyar’a Suikast, sadece güçlü politik göndermelere değil, aynı zamanda etkileyici bir duygusal kurguya da sahip. Kumpasların ve kanlı bir egemenlik mücadelesinin içinde gelişen tutkulu aşk, romanın baskın siyasi yanını yumuşatarak okuyucuya zengin bir romantizm sunuyor.
***

Geçmişte yaşananlar günümüzü bir şekilde etkiler. Tarih tekerrürden ibarettir, diyenler belki de haklı. Orta Doğu’da son 100 yıldır yaşananların belli bir sömürgeci plan dahilinde tekrar ettiğini görüyoruz. Abdelrahman Munif, tarihsel gerçekliğin günümüzdeki izdüşümünü İhtiyar’a Suikast’te edebi bir zenginlikle anlatmış.

YORUM EKLE

Güvenlik Kodu

YAZARA AİT DİĞER YAZILAR

ÇOK OKUNANLAR