08 Aralık 2019 Pazar

Taylan Katak

Taylan Katak

m.taylankatak1986@hotmail.com
19 Eylül 2019 Perşembe 16:35

Oğuz Atay nihilizmi

Türk edebiyatının en özgün, en şahsına münhasır yazarlarından birisi hiç şüphesiz Oğuz Atay’dır. 
Eşsiz dili ve derin imgeleme gücüyle okuru kitabın içine adeta hapseden Oğuz Atay için; sunduğu kasvetli, kaotik ve acımasız-gerçekçi dünya ile Türk nihilizminin önemli bir temsilcisi diyebiliriz.
Oğuz Atay’ın ilk romanı, TRT Roman Ödülü’nü kazanmış olan ‘’Tutunamayanlar’’dır. 
***

Türk edebiyatının başyapıtlarından biri olarak kabul edilen bu roman, yayınlandığı dönem itibariyle, edebiyatta devrim niteliği taşımaktadır.
 Daha önce farklı dergilerde yazıları yayımlanan Oğuz Atay, ilk romanı ‘’Tutunamayanlar’’ı 1970 yılında tamamladı ancak roman 1971-1972’de yayınlanabildi.
 İlk çıktığında büyük ses getiren roman, pek çok edebiyat eleştirmeni tarafından övgü alsa da bazı edebiyat eleştirmenleri tarafından şiir, deneme, oyun gibi farklı türleri içinde barındırmasından dolayı kuralsızlık ve kurgusal karmaşa ile eleştirildi.
***

"Tutunamayanlar’’ yazarın hayatından, anılarından, gözlemlerinden ve düşüncelerinden izler taşımaktadır. 
Bu yönüyle bir anlamda otobiyografik bir kitap özelliği de taşımaktadır.
 Roman; hayata tutunamayan, anlam üretemeyen ve zamanla tutunduğu tüm düşüncelerin anlamsız olduğu sonucuna varan bir küçük burjuva aydınının intihara sürüklenişini konu alıyor.
Romanda özellikle küçük burjuva sınıfına yönelik ciddi eleştiriler söz konusu. 
***

İçinde bulunduğu sınıftan tiksinen kitabın ana karakterinin hayata dair eleştirileri kitaba derinlik katıyor. 
Kitabın her cümlesinde kendini gösteren hayatın anlamsızlığı, kasveti ve kaotik doğası ise okuyucuya dibine kadar nihilizmi hissettiriyor.
Kitabın ana karakterlerinden biri olan Turgut Özben, yakın arkadaşı Selim Işık’ın intiharının ardından olayı araştırdıkça arkadaşının farklı yönlerini de keşfeder. 
Bu keşif zamanla kendini ve hayatı sorgulama yolculuğuna dönüşür. Turgut, Selim’in arkadaşlarıyla yaptığı her konuşmada Selim’in bilmediği bir yönünü öğrenir.
***

Selim’in kitaplarını ve notlarını incelemeye başlayan Turgut, Selim ile ne kadar çok ortak noktası olduğunu fark eder. 
Selim’in hayatı, bunalımları, anlamsızlıkları ve boşluğu Turgut’unkilerle aynıdır.
Turgut’un içsel yolculuğunda kendisine eşlik eden, aslında iç sesi olan hayali arkadaşı Olric ile diyalogları ise sadece kitaba değil, edebiyat dünyasına da damgasını vurmuştur.
Turgut, Selim’in hayatını irdelemeye devam ettikçe sarsılmaya başlar. Yaşadığı küçük burjuva hayatının anlamsızlığında kaybolur. 
***

Kendisinin de Selim gibi tutunamayanlardan biri olduğunu fark eder. Hayata tutunamayanlardan…
Oğuz Atay’ın kendi hayatından ve çevresinden de etkilenerek kaleme aldığı bu eser hayata ve insan psikolojisine dair derin tahliller, ayrıntılı çıkarımlar içeriyor. 
Bu yönüyle ‘’Tutunamayanlar’’ nihilizm ile harmanlanmış bir psikolojik roman özelliği de taşıyor.
Oğuz Atay’ın Tutunamayanlar adlı romanının ardından Tehlikeli Oyunlar, Bir Bilim Adamının Romanı ve Eylembilim adlı romanları;  Korkuyu Beklerken adlı öykü kitabı ve Oyunlarla Yaşayanlar adlı bir tiyatro oyunu sanatseverlerle buluştu.
***

Yaşadığı dönemde hiçbir kitabı ikinci baskı bile yapamayan Türk edebiyatının büyük ismi Oğuz Atay’ın kitaplarının ölümünden sonra büyük ilgi görmesi, en çok satan kitaplar olması, farklı dillere çevirilmesi oldukça manidar. 
Bu durum, sanatçıya yaşarken değer vermemenin, sanatçının öldükten sonra kıymetli olmasının en somut örneklerinden biri olsa gerek.
Gelişmiş ve aydın bir toplum ancak sanata verilen değerin artmasıyla mümkün olabilir. 
Sanatçıların hayata tutunması, hayata anlam katar. Dünyayı daha güzel bir yer yapar. 
Dünya ancak sanatla güzelleşir.

YORUM EKLE

Güvenlik Kodu

YORUMLAR

  • Toplam Yorum

Ayşegül

21 Eylül 2019 Cumartesi 00:51

Oğuz Atay duygularını kalemine harika bir şekilde yansıtıyor. Hayata hüzünle bakan herkes Tutunamayanlar kitabında kendinden birşeyler bulur. Üç kere okudum ve hiçbir okuyuşumda sıkılmadım aksine kendimi buldum. Okumaktan asla sıkılmadığım bir kitap.

YAZARA AİT DİĞER YAZILAR

ÇOK OKUNANLAR